Hoe de term ‘feit’ verkeerd gehanteerd wordt.

magnifying-glass-1607160_1280
Ik word soms een beetje kriebelig van de manier waarop sommige mensen de term ‘feit’ hanteren. Neem bijvoorbeeld een uitspraak als (P) “feiten reflecteren onze sociaal geconstrueerde waarden”. Zo’n uitspraak strookt volgens mij helemaal niet met ons begrip van het concept ‘feit’.
 
Als ik het begrip ‘feit’ zou omschrijven dan denk ik aan Wittgensteins “De wereld is alles wat het geval is”. Een feit is simpelweg ‘iets wat het geval is’. Met dit concept van een feit kun je onderscheiden tussen twee dingen: enerzijds heb je dat wat het geval is (een feit), en anderzijds heb je wat wij denken dat het geval is (onze kennis van het feit).
 
Als je dit concept van ‘feit’ toepast op de bovenstaande uitspraak (P), dan krijg je (P*): ‘dingen die het geval zijn (feiten) reflecteren onze sociaal geconstrueerde waarden.’ Maar zo begrepen komt de uitspraak neer op een absurde en tegenstrijdige positie, immers: zodra er twee culturen de werkelijkheid op een tegenstrijdige manier ‘sociaal construeren’ eindigen we met de situatie waarin er werkelijk twee verschillende werkelijkheden zijn. Stel je voor: de aarde zou zowel plat als rond tegelijk kunnen zijn!
 
Wat er fout gaat in (P) – en wat er fout gaat in veel andere uitspraken waarin de term ‘feit’ wordt gebruikt – is dat het begrip ‘feit’ verward wordt met ‘kennis van het feit’. Je ziet namelijk dat als je het begrip ‘feit’ in (P) vervangt voor iets als ‘kennis van het feit’ er een uitspraak resulteert die al een stuk plausibeler is dan (P*), namelijk (P**): ‘onze kennis van de feiten reflecteert onze sociaal geconstrueerde waarden.’ En in die uitspraak zou zomaar wél een kern van waarheid in kunnen zitten.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s